Chúc mừng Ngày Quốc tế Lao động 1/5

Cuối thế kỷ 19, công nhân ở các nhà máy Mỹ thường phải làm từ mười hai tới mười sáu giờ mỗi ngày, trong điều kiện nóng bức, thiếu an toàn và tiền công ít ỏi. Phong trào đòi ngày làm việc 8 giờ lớn dần trong các nghiệp đoàn, với mục tiêu đặt ra là từ ngày 1/5/1886, mọi xưởng máy phải áp dụng chế độ này.

Đúng ngày 1/5/1886, hàng trăm nghìn công nhân trên khắp nước Mỹ đồng loạt bãi công, trong đó Chicago là trung tâm sôi động nhất. Ngày 4/5, cuộc mít tinh ở quảng trường Haymarket kết thúc trong một vụ nổ bom và đụng độ đẫm máu, nhiều người chết và bị thương. Những phiên toà sau đó khiến phong trào lao động trên thế giới thêm phẫn nộ và đoàn kết.

Tám giờ làm việc, tám giờ nghỉ ngơi, tám giờ cho những gì ta muốn.

Khẩu hiệu của phong trào đòi ngày làm việc 8 giờ

Ngày 14/7/1889, đúng một trăm năm sau ngày phá ngục Bastille, đại hội thành lập Quốc tế thứ hai họp tại Paris. Để tưởng nhớ những người công nhân Chicago, đại hội quyết định chọn ngày 1/5 hằng năm làm ngày đấu tranh chung của giai cấp công nhân các nước, với đòi hỏi trước hết là ngày làm việc 8 giờ.

Ngày 1/5/1890, lễ kỷ niệm quốc tế đầu tiên diễn ra ở nhiều nước châu Âu và châu Mỹ, với các cuộc mít tinh, tuần hành và bãi công. Trong những thập kỷ tiếp theo, ngày làm việc 8 giờ dần được ghi vào luật của nhiều quốc gia. Ngày nay hơn một nửa số nước trên thế giới coi 1/5 là ngày nghỉ hoặc ngày kỷ niệm của người lao động.

Ở Việt Nam, ngày Quốc tế Lao động được kỷ niệm lần đầu vào năm 1930, ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Ngày 1/5/1930, công nhân nhà máy diêm, nhà máy cưa Bến Thủy cùng nông dân các vùng lân cận ở Nghệ An biểu tình đòi tăng lương, giảm giờ làm và giảm sưu thuế, mở đầu cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

Năm 1946, khi đất nước đã giành được độc lập, ngày 1/5 lần đầu được kỷ niệm công khai trên cả nước. Sắc lệnh 22c ngày 18/2/1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký đã đưa ngày Quốc tế Lao động vào danh sách các ngày lễ được nghỉ. Từ đó tới nay, 1/5 luôn là một trong những ngày nghỉ lễ chính thức của người lao động Việt Nam.

Thành quả của phong trào năm xưa nay đã thành quy định trong Bộ luật Lao động năm 2019: thời giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ mỗi ngày và 48 giờ mỗi tuần, người lao động được nghỉ 1 ngày dịp Quốc tế Lao động và hưởng nguyên lương. Người phải đi làm vào ngày lễ được trả ít nhất 300% tiền lương, chưa kể tiền lương của ngày lễ.

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, thành lập ngày 28/7/1929, cùng công đoàn các cấp dùng tháng 5 để tổ chức Tháng Công nhân với các hoạt động chăm lo cho đoàn viên. Tháng 5 cũng là Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động, nhắc doanh nghiệp kiểm tra máy móc, trang bị bảo hộ và điều kiện làm việc tại mỗi nơi sản xuất.

Vì liền với ngày Giải phóng miền Nam 30/4, ngày 1/5 tạo thành kỳ nghỉ ít nhất hai ngày, có năm kéo dài thêm khi gặp cuối tuần. Đây là một trong những dịp đi du lịch, về quê và sum họp đông nhất trong năm. Các bãi biển, khu du lịch và bến xe thường kín chỗ từ nhiều tuần trước.

Ở nơi làm việc, trước kỳ nghỉ nhiều công ty gửi lời cảm ơn, tặng quà hoặc tổ chức buổi gặp mặt người lao động. Những người vẫn trực ca trong dịp lễ như công nhân vận hành, nhân viên y tế, bán hàng và giao vận được trả lương ngày lễ và nhận thêm sự quan tâm của đồng nghiệp. Với nhiều người, đây cũng là lúc nhìn lại công việc mình đang làm và con đường mình muốn đi.