Chúc mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

Từ rất lâu trước khi có Ngày Nhà giáo, người Việt đã đặt người thầy ở vị trí đặc biệt trong đời sống. Năm 1070, Văn Miếu được dựng ở Thăng Long, năm 1076 Quốc Tử Giám ra đời, được xem là trường đại học đầu tiên của nước ta. Thời Trần, thầy giáo Chu Văn An nổi tiếng vì tài đức, dạy dỗ nhiều học trò thành danh và được hậu thế tôn là người thầy mẫu mực.

Trong dân gian, câu "Mùng một Tết cha, mùng ba Tết thầy" cho thấy người thầy được đặt ngay sau cha mẹ. Những câu như "Không thầy đố mày làm nên", "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư" nhắc rằng dù chỉ học được một chữ, người học cũng phải ghi nhớ công ơn người dạy. Nếp tôn sư trọng đạo ấy là nền tảng cho Ngày Nhà giáo hôm nay.

Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy.

Ca dao Việt Nam

Tháng 8 năm 1957, tại thủ đô Vác-sa-va của Ba Lan, Hội nghị của Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục, viết tắt là FISE, đã thông qua bản Hiến chương các nhà giáo. Văn kiện nêu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và vị thế của người dạy học, đồng thời chủ trương xây dựng nền giáo dục tiến bộ, dân chủ cho mọi trẻ em. Công đoàn Giáo dục Việt Nam là thành viên của FISE và tham dự hội nghị này.

Hội nghị cũng quyết định lấy ngày 20 tháng 11 hằng năm làm Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo. Đây là lý do ngày tôn vinh thầy cô ở Việt Nam rơi vào 20/11, khác với Ngày Nhà giáo Thế giới do UNESCO khởi xướng vào ngày 5 tháng 10 từ năm 1994.

Ngày 20 tháng 11 năm 1958, lần đầu tiên ngày Hiến chương các nhà giáo được tổ chức kỷ niệm ở miền Bắc Việt Nam. Trường học treo cờ, học sinh tặng hoa, các buổi lễ nhắc tới vai trò của người thầy trong công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh. Ở nhiều vùng giải phóng miền Nam, giáo viên vẫn bám lớp, dạy chữ trong điều kiện vô cùng gian khó.

Ngày 28 tháng 9 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 167-HĐBT, chính thức lấy ngày 20 tháng 11 hằng năm làm Ngày Nhà giáo Việt Nam. Từ đó, 20/11 trở thành ngày hội lớn của ngành giáo dục, là dịp tôn vinh thầy cô và khen thưởng những nhà giáo có nhiều đóng góp.

Nhà nước trao danh hiệu Nhà giáo Nhân dân và Nhà giáo Ưu tú để ghi nhận những thầy cô có cống hiến lâu dài và xuất sắc. Năm 2025, Quốc hội thông qua Luật Nhà giáo, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, quy định rõ quyền, nghĩa vụ, chế độ đãi ngộ và việc bảo vệ uy tín của người làm nghề dạy học.

Ngày nay, người thầy không chỉ đứng trên bục giảng ở trường phổ thông hay đại học. Giảng viên dạy nghề, người hướng dẫn khi mới đi làm, người quản lý kiên nhẫn chỉ từng việc cũng là những người thầy. Vì vậy, nhiều người đi làm vẫn dành ngày 20/11 để nhắn một lời cảm ơn tới người đã dạy mình nghề.

Những tuần trước 20/11, học sinh thi đua đạt điểm tốt, chuẩn bị báo tường và tiết mục văn nghệ để dâng tặng thầy cô. Sáng ngày lễ, sân trường rộn ràng hoa, áo dài và những tấm thiệp tự làm. Phụ huynh gửi lời cảm ơn tới giáo viên của con, còn các lớp cũ hẹn nhau về thăm trường, thăm thầy cô chủ nhiệm.

Với người đã đi làm, 20/11 là lúc mở lại danh bạ để gọi cho cô giáo cấp một, nhắn cho thầy hướng dẫn luận văn hay mời người dẫn dắt mình trong nghề một tách cà phê. Một lời hỏi thăm chân thành, đôi khi còn quý hơn mọi món quà, là cách giữ nếp tôn sư trọng đạo trong đời sống hiện đại.