Chúc mừng Quốc khánh 2/9

Sau thắng lợi của Tổng khởi nghĩa tháng Tám, cuối tháng 8/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Tân Trào về Hà Nội. Người ở và làm việc trên tầng hai ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang, nhà của gia đình thương nhân Trịnh Văn Bô. Tại căn phòng nhỏ này, Người khởi thảo bản Tuyên ngôn Độc lập trong những ngày cuối tháng Tám.

Bản Tuyên ngôn mở đầu bằng việc dẫn Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791. Từ những quyền tự nhiên mà chính các nước ấy thừa nhận, văn bản khẳng định quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của mọi dân tộc, trong đó có dân tộc Việt Nam.

Phần tiếp theo kể tội ác của thực dân Pháp trong hơn tám mươi năm đô hộ và việc phát xít Nhật chiếm đóng, rồi tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp. Ngôi nhà 48 Hàng Ngang nay là di tích lịch sử, nơi nhiều người ghé thăm mỗi dịp Quốc khánh.

Ngày 2/9/1945, hàng chục vạn người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận đổ về vườn hoa Ba Đình, nay là Quảng trường Ba Đình. Cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ và băng rôn phủ kín các ngả đường. Đội Việt Nam Giải phóng quân, tự vệ chiến đấu và các đoàn thể xếp hàng ngay ngắn trước lễ đài dựng bằng gỗ.

Khoảng 14 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập. Giữa chừng, Người dừng lại hỏi: "Tôi nói đồng bào nghe rõ không?". Cả quảng trường đồng thanh đáp lại. Khoảnh khắc ấy trở thành một trong những hình ảnh xúc động nhất của ngày lập quốc.

Sau khi Tuyên ngôn được đọc, các thành viên Chính phủ lâm thời tuyên thệ trước quốc dân, hứa sẽ cùng nhân dân giữ vững nền độc lập. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà chính thức ra đời, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc sau gần một thế kỷ bị đô hộ. Buổi lễ khép lại trong tiếng hô vang của hàng chục vạn người.

Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập.

Tuyên ngôn Độc lập, ngày 2/9/1945

Chỉ vài tháng sau ngày độc lập, ngày 6/1/1946 cả nước tổ chức cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội. Ngày 9/11/1946, Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên. Trong những năm kháng chiến sau đó, ngày 2/9 luôn được người dân gọi bằng cái tên gần gũi là Tết Độc lập.

Ngày 2/7/1976, sau khi đất nước thống nhất, Quốc hội khoá VI quyết định đổi tên nước thành Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và chọn Hà Nội làm Thủ đô. Quốc kỳ cờ đỏ sao vàng, quốc ca Tiến quân ca được giữ nguyên, và ngày 2/9 tiếp tục là ngày Quốc khánh, ngày lễ lớn nhất của cả nước từ Bắc vào Nam.

Ngày 2/9/1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Vì vậy ngày Quốc khánh còn là ngày nhiều người tưởng nhớ Người. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh trên Quảng trường Ba Đình được khánh thành ngày 29/8/1975 và mỗi dịp 2/9 lại đón rất đông đồng bào từ khắp nơi về viếng.

Trước năm 2021, người lao động được nghỉ 1 ngày dịp Quốc khánh. Bộ luật Lao động 2019, số 45/2019/QH14, có hiệu lực từ ngày 1/1/2021, nâng thời gian nghỉ lên 2 ngày: ngày 2/9 và một ngày liền kề trước hoặc sau. Đây là ngày nghỉ lễ được hưởng nguyên lương theo Điều 112 của Bộ luật.

Với cán bộ, công chức, viên chức, ngày nghỉ liền kề cụ thể do Thủ tướng Chính phủ quyết định và được thông báo trước mỗi năm. Với doanh nghiệp, người sử dụng lao động lựa chọn ngày liền kề và phải thông báo cho người lao động trước ít nhất 30 ngày. Nếu ngày lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp.

Người lao động đi làm vào ngày lễ được trả ít nhất bằng 300% tiền lương của ngày làm việc bình thường, chưa kể tiền lương ngày lễ, theo Điều 98 của Bộ luật. Nếu làm thêm vào ban đêm, mức trả còn cao hơn. Người lao động nên giữ lại bảng chấm công để đối chiếu khi nhận lương.

Từ cuối tháng 8, cờ Tổ quốc được treo trên mọi con phố, trước cổng nhà, trường học và công sở. Sáng 2/9, lễ chào cờ diễn ra ở nhiều cơ quan, địa phương. Vào các năm tròn như kỷ niệm 70 năm, 80 năm, Quảng trường Ba Đình có lễ diễu binh, diễu hành với sự tham gia của các lực lượng vũ trang và quần chúng.

Tối 2/9, nhiều thành phố như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng bắn pháo hoa mừng Quốc khánh. Dòng người đổ về Lăng Bác, Quảng trường Ba Đình và các khu trung tâm từ chiều tới khuya, nhiều gia đình cho con nhỏ mặc áo cờ đỏ sao vàng đi xem.

Với người đi làm, kỳ nghỉ Quốc khánh là dịp hiếm hoi giữa năm để về quê, đi chơi ngắn ngày hoặc chuẩn bị cho con vào năm học mới. Sau kỳ nghỉ là quý cuối năm, nên nhiều người dùng mấy ngày này để nhìn lại công việc và sắp xếp kế hoạch tới Tết.