Lương gross và lương net năm 2026: cách tính từng bước, trần đóng bảo hiểm và ví dụ bằng số
"Lương 20 triệu" trong tin tuyển dụng và số tiền về tài khoản cuối tháng hiếm khi bằng nhau. Chênh lệch nằm ở ba khoản: bảo hiểm bắt buộc, giảm trừ gia cảnh và thuế thu nhập cá nhân, mà cả ba đều thay đổi trong năm 2026. Phần dưới đây tính lại từ đầu theo mức mới: người lao động đóng bao nhiêu, công ty đóng bao nhiêu, lương bao nhiêu thì bắt đầu chịu thuế, và vì sao nên thoả thuận bằng lương gross.
Lương gross, lương net là gì
Lương gross là tổng thu nhập hai bên thoả thuận trước khi trừ bất cứ khoản nào; đây là con số ghi trong hợp đồng lao động và là căn cứ đóng bảo hiểm. Lương net là số thực nhận sau khi công ty đã khấu trừ phần bảo hiểm người lao động phải đóng và thuế thu nhập cá nhân. Khi tin tuyển dụng ghi "lương 20 triệu" mà không nói rõ, hãy hỏi lại: với cùng một con số, gross và net chênh nhau từ hai đến vài triệu đồng mỗi tháng.
- Người lao động đóng
- 10,5%BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1% tính trên lương đóng bảo hiểm
- Giảm trừ bản thân
- 15,5 triệuMỗi tháng, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026
- Mỗi người phụ thuộc
- 6,2 triệuMỗi tháng, phải đăng ký với cơ quan thuế
- Trần đóng BHXH, BHYT
- 50,6 triệu20 lần mức tham chiếu 2.530.000 đồng từ 01/07/2026
Bốn bước tính từ lương gross sang lương net
- Lương grossTheo hợp đồng
- Trừ bảo hiểm 10,5%Có trần
- Trừ giảm trừ gia cảnh15,5 triệu + 6,2 triệu/người
- Thu nhập tính thuếÁp biểu 5 bậc
- Trừ thuế TNCN5% đến 35%
- Lương netThực nhận
- Tính bảo hiểm bắt buộc
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động đóng 8% bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp trên tiền lương làm căn cứ đóng, thường chính là lương gross trong hợp đồng. Có hai mức trần: bảo hiểm xã hội và y tế không tính trên phần vượt 20 lần mức tham chiếu (từ 01/07/2026 là 50,6 triệu đồng), bảo hiểm thất nghiệp không tính trên phần vượt 20 lần lương tối thiểu vùng (vùng I là 106,2 triệu đồng). Lương dưới mức tối thiểu vùng thì đóng theo mức tối thiểu.
- Trừ giảm trừ gia cảnh
Lấy thu nhập sau bảo hiểm trừ 15,5 triệu đồng cho bản thân và 6,2 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký, theo Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Kết quả âm thì thu nhập tính thuế bằng không và bạn không phải nộp thuế.
- Áp biểu thuế luỹ tiến 5 bậc
Thu nhập tính thuế được chia thành từng phần: 10 triệu đầu chịu 5%, phần từ trên 10 đến 30 triệu chịu 10%, từ trên 30 đến 60 triệu chịu 20%, từ trên 60 đến 100 triệu chịu 30%, phần trên 100 triệu chịu 35%. Cộng thuế của từng phần lại là số thuế phải nộp. Chi tiết và ví dụ ở trang tính thuế thu nhập cá nhân.
- Ra lương net
Lương net bằng lương gross trừ bảo hiểm và trừ thuế. Công cụ ở đầu trang làm cả bốn bước và hiện bảng chi tiết từng khoản để bạn đối chiếu với phiếu lương.
Ba ví dụ bằng số thật năm 2026
| Khoản | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc |
|---|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội 8% | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc1.600.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc2.800.000 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc4.048.000 (tính trên trần 50,6 triệu) |
| Bảo hiểm y tế 1,5% | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc300.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc525.000 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc759.000 (tính trên trần 50,6 triệu) |
| Bảo hiểm thất nghiệp 1% | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc200.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc350.000 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc600.000 |
| Thu nhập sau bảo hiểm | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc17.900.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc31.325.000 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc54.593.000 |
| Giảm trừ gia cảnh | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc15.500.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc21.700.000 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc27.900.000 |
| Thu nhập tính thuế | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc2.400.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc9.625.000 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc26.693.000 |
| Thuế thu nhập cá nhân | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc120.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc481.250 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc2.169.300 |
| Lương net thực nhận | Gross 20 triệu, không người phụ thuộc17.780.000 | Gross 35 triệu, 1 người phụ thuộc30.843.750 | Gross 60 triệu, 2 người phụ thuộc52.423.700 |
Hai điều đáng chú ý từ bảng trên. Thứ nhất, người không có người phụ thuộc chỉ bắt đầu nộp thuế khi lương gross vượt khoảng 17,32 triệu đồng mỗi tháng (15,5 triệu chia cho 89,5% còn lại sau bảo hiểm); lương 12 triệu đóng bảo hiểm 1.260.000 đồng và không có thuế. Thứ hai, ở mức 60 triệu, phần lương vượt trần 50,6 triệu không phải đóng bảo hiểm xã hội và y tế, nên tỷ lệ khấu trừ thực tế thấp hơn 10,5%.
Tính ngược từ lương net sang gross và chi phí phía công ty
Khi công ty đề nghị "lương net 25 triệu", hợp đồng vẫn phải ghi mức gross tương ứng để làm căn cứ đóng bảo hiểm. Với người ở vùng I không có người phụ thuộc, net 25 triệu tương đương gross khoảng 28,49 triệu đồng; công cụ phía trên tính ngược bằng cách dò mức gross cho đến khi ra đúng net.
Phía công ty còn đóng thêm 21,5% trên lương đóng bảo hiểm: 17,5% bảo hiểm xã hội, 3% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp. Một vị trí lương gross 20 triệu đồng khiến công ty chi khoảng 24,3 triệu đồng mỗi tháng chưa kể phúc lợi khác. Người đi làm nên biết con số này khi đàm phán: tăng 1 triệu gross làm công ty tốn 1,215 triệu, và doanh nghiệp có thể xem tổng chi phí bằng công cụ tính chi phí nhân sự.
| Khoản | Người lao động đóng | Người sử dụng lao động đóng |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội | Người lao động đóng8% | Người sử dụng lao động đóng17,5% |
| Bảo hiểm y tế | Người lao động đóng1,5% | Người sử dụng lao động đóng3% |
| Bảo hiểm thất nghiệp | Người lao động đóng1% | Người sử dụng lao động đóng1% |
| Tổng | Người lao động đóng10,5% | Người sử dụng lao động đóng21,5% |
Những khoản thường không tính vào thu nhập chịu thuế
Theo các văn bản hướng dẫn hiện hành, một số khoản công ty trả cùng lương được loại khỏi thu nhập chịu thuế trong giới hạn nhất định: tiền ăn giữa ca, ăn trưa tối đa 730.000 đồng mỗi tháng nếu trả bằng tiền; tiền trang phục bằng tiền tối đa 5 triệu đồng mỗi năm; khoán điện thoại, công tác phí theo quy chế của công ty; và phần tiền lương làm thêm giờ, làm đêm trả cao hơn so với làm trong giờ bình thường. Các khoản này cũng thường không nằm trong tiền lương đóng bảo hiểm, nên hợp đồng tách riêng chúng khỏi lương theo công việc là có lợi cho cả hai bên, miễn là mức lương theo công việc không bị ép xuống thấp hơn thực tế.
Những điều nên hỏi rõ khi thoả thuận lương
- Con số đang nói là gross hay net; nếu net thì mức gross ghi trong hợp đồng là bao nhiêu.
- Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm là toàn bộ lương gross hay chỉ phần lương theo công việc.
- Khoản nào là phụ cấp cố định hằng tháng, khoản nào là thưởng theo kết quả và tiêu chí thưởng.
- Nơi làm việc thuộc vùng lương tối thiểu nào; ảnh hưởng tới mức đóng tối thiểu và trần bảo hiểm thất nghiệp.
- Người phụ thuộc đã đăng ký chưa; chưa thì đăng ký qua công ty để được giảm trừ ngay từ tháng đầu.
- Lương thử việc bao nhiêu phần trăm và thử việc trong bao lâu.
- Kỳ trả lương và ngày trả cụ thể.
Lương tối thiểu vùng năm 2026 theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP: vùng I 5.310.000, vùng II 4.730.000, vùng III 4.140.000 và vùng IV 3.700.000 đồng mỗi tháng. Lương trong hợp đồng không được thấp hơn mức này với công việc giản đơn nhất trong điều kiện bình thường.
Dùng công cụ tính lương trên Việc Hot
Nhập mức lương, chọn chiều tính (gross sang net hoặc ngược lại), chọn vùng và số người phụ thuộc; kết quả hiện ngay cùng bảng chi tiết từng khoản bảo hiểm và từng bậc thuế. Công cụ dùng các mức có hiệu lực năm 2026 nêu trong bài; khi mức tham chiếu hoặc lương tối thiểu vùng thay đổi, bảng sẽ được cập nhật theo.
Câu hỏi thường gặp
Với người làm việc ở vùng I, không có người phụ thuộc, năm 2026 bạn đóng bảo hiểm 2.100.000 đồng, nộp thuế 120.000 đồng và thực nhận 17.780.000 đồng. Có một người phụ thuộc thì không còn thuế và thực nhận 17.900.000 đồng.
Người không có người phụ thuộc bắt đầu nộp thuế khi lương gross vượt khoảng 17,32 triệu đồng mỗi tháng, tương ứng thu nhập sau bảo hiểm vượt mức giảm trừ 15,5 triệu đồng. Mỗi người phụ thuộc nâng ngưỡng này thêm 6,2 triệu đồng thu nhập sau bảo hiểm.
Vẫn tính trên mức gross tương ứng được ghi trong hợp đồng, không tính trên số net. Công ty phải quy đổi net sang gross để ghi hợp đồng và đóng bảo hiểm; bạn nên yêu cầu xem mức gross này trước khi ký.
Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đóng tối đa trên 20 lần mức tham chiếu: 46.800.000 đồng trong nửa đầu năm 2026 và 50.600.000 đồng từ 01/07/2026 khi mức tham chiếu tăng lên 2.530.000 đồng. Bảo hiểm thất nghiệp đóng tối đa trên 20 lần lương tối thiểu vùng.
Tổng cộng 21,5% trên tiền lương đóng bảo hiểm: 17,5% bảo hiểm xã hội, 3% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp, ngoài phần 10,5% khấu trừ từ lương của người lao động.