Kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5

Năm 1953, sau gần tám năm chiến tranh, Pháp cử tướng Henri Navarre sang làm Tổng chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương với kế hoạch giành thắng lợi quyết định trong vòng mười tám tháng. Ngày 20 tháng 11 năm 1953, quân Pháp nhảy dù chiếm lòng chảo Mường Thanh ở Điện Biên Phủ, vùng đất bằng rộng nằm giữa núi rừng Tây Bắc, sát biên giới Lào, nhằm chặn đường tiến của quân đội Việt Nam sang Thượng Lào.

Trong vài tháng, Điện Biên Phủ trở thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương do Đại tá Christian de Castries chỉ huy, gồm 49 cứ điểm chia thành ba phân khu, hai sân bay và hơn mười nghìn quân, sau tăng lên khoảng mười sáu nghìn. Bộ chỉ huy Pháp tin rằng đối phương không thể đưa pháo lớn qua núi cao và không thể tiếp tế cho một trận đánh dài giữa vùng rừng núi hiểm trở.

Ngày 6 tháng 12 năm 1953, Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ, giao Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm Tổng Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng uỷ mặt trận. Bộ đội mở đường xuyên rừng, dùng sức người kéo từng khẩu pháo nặng hơn hai tấn vượt dốc cao vực sâu vào trận địa. Anh hùng Tô Vĩnh Diện đã hy sinh khi lấy thân mình chèn bánh, giữ khẩu pháo không lăn xuống vực.

Theo phương án ban đầu, trận đánh sẽ diễn ra theo cách đánh nhanh giải quyết nhanh. Nhưng ngày 26 tháng 1 năm 1954, chỉ vài giờ trước giờ nổ súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định hoãn trận đánh, kéo pháo ra và chuyển sang phương châm đánh chắc tiến chắc. Sau này ông gọi đó là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình, một quyết định đổi bằng thêm nhiều tuần chuẩn bị gian khổ.

Phía sau mặt trận là cả một hậu phương. Hơn hai trăm sáu mươi nghìn dân công cùng hơn hai mươi nghìn xe đạp thồ đã vận chuyển gạo, đạn và thuốc men qua hàng trăm cây số đường rừng. Chiếc xe đạp thồ chở được hàng trăm cân hàng trở thành hình ảnh làm bất ngờ cả những nhà quan sát quân sự nước ngoài.

Chiều 13 tháng 3 năm 1954, chiến dịch mở màn bằng trận tiến công cứ điểm Him Lam. Anh hùng Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai cho đồng đội xông lên. Trong đợt một, các cứ điểm Him Lam, Độc Lập và Bản Kéo lần lượt bị tiêu diệt hoặc đầu hàng, pháo binh khống chế sân bay, cắt dần đường tiếp tế bằng đường không của tập đoàn cứ điểm.

Đợt hai từ 30 tháng 3 tới 30 tháng 4 là những trận giành giật quyết liệt ở các quả đồi phía đông, ác liệt nhất là đồi A1. Bộ đội đào hàng trăm cây số giao thông hào siết chặt vòng vây, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt. Đêm 6 tháng 5, khối bộc phá gần một tấn nổ dưới lòng đồi A1, mở đường cho đợt tổng công kích cuối cùng.

Chiều 7 tháng 5 năm 1954, bộ đội tiến vào sở chỉ huy, bắt sống tướng De Castries cùng toàn bộ ban tham mưu. Lá cờ Quyết chiến, Quyết thắng tung bay trên nóc hầm chỉ huy. Toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt, hàng nghìn quân Pháp bị bắt làm tù binh, kết thúc 56 ngày đêm chiến đấu.

Chín năm làm một Điện Biên, Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng.

Tố Hữu, bài thơ Ba mươi năm đời ta có Đảng (1960)

Chỉ một ngày sau chiến thắng, ngày 8 tháng 5 năm 1954, Hội nghị Genève bắt đầu thảo luận vấn đề Đông Dương. Thắng lợi trên chiến trường đặt phái đoàn Việt Nam do Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng dẫn đầu vào thế mạnh. Ngày 21 tháng 7 năm 1954, Hiệp định Genève được ký kết, các bên cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia.

Quân đội Pháp rút khỏi miền Bắc, đất nước tạm thời chia làm hai miền với giới tuyến quân sự ở vĩ tuyến 17, chờ một cuộc tổng tuyển cử chưa bao giờ diễn ra. Trên thế giới, Điện Biên Phủ được nhắc tới như lần đầu một dân tộc thuộc địa đánh bại quân đội viễn chinh của một cường quốc phương Tây trong một trận đánh quy mô lớn, cổ vũ phong trào giải phóng ở nhiều nước châu Á, châu Phi.

Năm 2009, Di tích lịch sử Chiến trường Điện Biên Phủ được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, gồm đồi A1, hầm chỉ huy De Castries, các cứ điểm Him Lam, Độc Lập, sở chỉ huy chiến dịch ở Mường Phăng và các nghĩa trang liệt sĩ. Tượng đài Chiến thắng trên đồi D1 khánh thành năm 2004, còn Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ mang dáng chiếc mũ nan bộ đội được khánh thành năm 2014.

Mỗi năm vào dịp 7 tháng 5, tỉnh Điện Biên tổ chức lễ kỷ niệm, các năm tròn có diễu binh, diễu hành lớn như dịp 70 năm vào năm 2024. Cựu chiến binh từ khắp nơi trở về thắp hương cho đồng đội tại nghĩa trang đồi A1. Đây cũng là mùa cuối của hoa ban trắng nở khắp núi rừng Tây Bắc, loài hoa đã thành biểu tượng của mảnh đất này.

Với người đi làm hôm nay, bài học Điện Biên không nằm ở khẩu hiệu mà ở cách làm: chuẩn bị kỹ lưỡng, dám thay đổi kế hoạch khi thấy chưa chắc thắng, và bền bỉ từng ngày cho tới khi về đích. Nhiều cơ quan, doanh nghiệp chọn dịp này để tổ chức chuyến về nguồn, thăm cựu chiến binh và cùng nhau nghe lại những câu chuyện của mùa xuân năm 1954.