Lao động thời vụ: hợp đồng, bảo hiểm và tiền công theo luật 2026

Bộ luật Lao động 2012 từng có "hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng". Bộ luật Lao động 2019 bỏ loại này. Điều 20 chỉ còn hai loại hợp đồng:

• Hợp đồng không xác định thời hạn: hai bên không ấn định thời điểm chấm dứt.
• Hợp đồng xác định thời hạn: thời hạn không quá 36 tháng kể từ khi hợp đồng có hiệu lực.

Công việc thời vụ, dù kéo dài 2 tuần hay 3 tháng, nay đều là hợp đồng xác định thời hạn. Cái tên "thời vụ" chỉ còn là cách gọi trong tin tuyển dụng, không phải một loại hợp đồng có quyền lợi thấp hơn.

Một điểm hay bị hiểu sai: có nơi gọi là "hợp đồng cộng tác viên" hay "thỏa thuận thời vụ" để tránh trách nhiệm. Theo Điều 13, văn bản dù mang tên gì, nếu có nội dung về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn được coi là hợp đồng lao động. Bạn đi làm theo ca do quản lý xếp, chấm công, nhận lương theo giờ thì đó là quan hệ lao động.

Theo khoản 2 Điều 14 Bộ luật Lao động 2019, hai bên được giao kết hợp đồng bằng lời nói với hợp đồng có thời hạn dưới 1 tháng, trừ một số trường hợp luật bắt buộc làm văn bản: thuê nhóm lao động qua một người được ủy quyền, người chưa đủ 15 tuổi, và lao động giúp việc gia đình.

Từ 1 tháng trở lên thì phải có hợp đồng bằng văn bản (hoặc phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu). Kể cả khi công việc dưới 1 tháng, bạn vẫn nên xin tin nhắn hoặc giấy ghi rõ ba điều: tiền công mỗi giờ hoặc mỗi ca, ngày trả, và thời gian làm. Khi có tranh chấp, đây là bằng chứng duy nhất bạn có.

Bạn có thể tham khảo mẫu hợp đồng lao động dưới 12 tháng để biết một hợp đồng ngắn hạn cần những điều khoản nào.

Không. Khoản 3 Điều 24 Bộ luật Lao động 2019 quy định không áp dụng thử việc với người lao động giao kết hợp đồng có thời hạn dưới 1 tháng. Nơi tuyển một tháng mà bảo "tuần đầu là thử việc, lương 50%" là trái luật.

Với hợp đồng dài hơn, thời gian thử việc phải thỏa thuận và tiền lương thử việc ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó (Điều 26).

Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 quy định tiền lương trả cho người lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu. Từ ngày 01/01/2026, lương tối thiểu vùng như sau:

Ví dụ: làm phục vụ tại một phường nội thành Hà Nội (vùng I), ca 5 tiếng, tiền công không được dưới 25.500 × 5 = 127.500 đồng mỗi ca. Tin tuyển dụng ghi "20.000 đồng/giờ" ở vùng I là thấp hơn mức tối thiểu. Mức tối thiểu là mức sàn cho công việc giản đơn trong điều kiện bình thường; việc nặng nhọc, làm đêm, làm lễ thì được trả cao hơn theo các mục dưới đây.

Mùa cao điểm là lúc làm thêm giờ nhiều nhất, cũng là lúc dễ bị tính thiếu nhất. Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 quy định tiền làm thêm giờ ít nhất bằng:

• 150% tiền lương giờ bình thường vào ngày thường;
• 200% vào ngày nghỉ hằng tuần;
• 300% vào ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương (chưa kể tiền lương của ngày lễ, Tết với người hưởng lương ngày).

Làm việc vào ban đêm (từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, theo Điều 106) được trả thêm ít nhất 30% tiền lương của công việc làm vào ban ngày. Làm thêm giờ vào ban đêm còn được cộng thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá của công việc làm vào ban ngày.

Ví dụ với tiền công 30.000 đồng/giờ: một giờ làm thêm ngày thường ít nhất 45.000 đồng; một giờ trực Tết ít nhất 90.000 đồng. Bạn có thể nhập số giờ vào công cụ tính lương làm thêm giờ để đối chiếu với bảng lương nhận được.

Số giờ làm thêm cũng có giới hạn: không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày, không quá 40 giờ trong một tháng và không quá 200 giờ trong một năm, trừ một số ngành nghề được làm tới 300 giờ (Điều 107).

Câu trả lời phụ thuộc vào thời hạn hợp đồng.

• Hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên: thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025), kể cả khi hai bên đặt tên khác cho hợp đồng. Người lao động đóng 8% vào bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp; doanh nghiệp đóng phần của mình riêng, không được trừ vào lương của bạn.
• Hợp đồng dưới 1 tháng: không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc. Nếu làm nhiều đợt ngắn liên tục, bạn có thể tự tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để cộng dồn thời gian đóng.

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 còn mở rộng diện bắt buộc cho người làm việc không trọn thời gian có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất. Người làm bán thời gian có thu nhập ổn định vì vậy cũng nên kiểm tra xem mình đã được đóng hay chưa.

Bạn tra cứu quá trình đóng bằng ứng dụng VssID hoặc trên cổng thông tin Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Nếu hợp đồng đủ 1 tháng mà tháng sau vẫn không thấy tên doanh nghiệp, hãy hỏi lại bộ phận nhân sự.

Thu nhập từ tiền lương, tiền công của công việc ngắn hạn vẫn là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Với hợp đồng ngắn, doanh nghiệp thường khấu trừ một phần tiền thuế ngay khi trả. Nếu cả năm bạn chỉ làm vài đợt thời vụ và tổng thu nhập sau giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu đồng mỗi tháng cho bản thân từ kỳ tính thuế 2026) chưa tới mức phải nộp, bạn có thể đề nghị không khấu trừ theo mẫu cam kết, hoặc quyết toán để được hoàn lại số đã bị khấu trừ.

Hãy giữ chứng từ khấu trừ thuế do doanh nghiệp cấp. Từ ngày 01/7/2025, số định danh cá nhân (số căn cước) được dùng làm mã số thuế cá nhân, nên mọi khoản khấu trừ đều gắn vào cùng một số. Để ước lượng số tiền thực nhận sau bảo hiểm và thuế, bạn có thể dùng công cụ tính lương gross sang net.

Nhiều việc thời vụ ở khu công nghiệp, nhà hàng, trang trại có bao ăn hoặc bao ở. Đây là quyền lợi thỏa thuận, luật không bắt buộc, nên nội dung chính xác phụ thuộc vào những gì hai bên đã nói. Trước khi nhận việc, hãy hỏi rõ:

• Bao mấy bữa mỗi ngày, có trừ tiền ăn vào lương không.
• Chỗ ở là phòng chung bao nhiêu người, có tính tiền điện nước không, nghỉ việc giữa chừng có phải dọn ngay không.
• Xe đưa đón đi tuyến nào, giờ nào, có mất tiền không.
• Tiền công trả theo giờ, theo ca hay theo ngày, trả hằng tuần, nửa tháng hay cuối đợt.

Các tin việc làm phổ thông, thời vụ trên Việc HOT ghi đơn vị trả công (giờ, ca, ngày, khoán), chế độ bao ăn, bao ở và lịch làm theo buổi.

Mùa cao điểm cũng là mùa nhiều tin tuyển dụng lừa đảo. Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ và cấm buộc người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng. Vì vậy hãy dừng lại khi gặp các yêu cầu sau:

• Nộp tiền "giữ chỗ", "đồng phục", "phí hồ sơ" trước khi đi làm.
• Để lại căn cước công dân bản chính hoặc bằng cấp gốc cho quản lý giữ.
• Mức tiền công cao bất thường so với công việc, không có địa chỉ làm việc cụ thể.
• Chỉ liên lạc qua tài khoản mạng xã hội mới lập, yêu cầu chuyển tiền để "kích hoạt tài khoản" hay "làm nhiệm vụ".

Bạn chỉ nên mang bản sao giấy tờ khi đi phỏng vấn, và giữ lại tin nhắn trao đổi về tiền công.

Sinh viên cần việc buổi tối hoặc cuối tuần thì nên lọc theo buổi làm và chọn nơi gần chỗ học để không mất thời gian di chuyển. Người cần thu nhập trong thời gian ngắn trước Tết thì ưu tiên việc trả công theo ngày hoặc theo tuần, có ghi rõ ngày bắt đầu. Người muốn đi làm lâu dài hơn có thể xem thêm việc làm thêm, bán thời gian, vốn thường có lịch cố định theo ca.

Hợp đồng thời vụ tối đa bao lâu?

Luật không còn loại hợp đồng thời vụ riêng. Công việc ngắn hạn ký hợp đồng xác định thời hạn, tối đa 36 tháng. Hết hạn mà vẫn tiếp tục làm thì trong 30 ngày hai bên phải ký hợp đồng mới; không ký thì hợp đồng đã giao kết trở thành hợp đồng không xác định thời hạn (Điều 20).

Làm thời vụ dưới 1 tháng có được đóng bảo hiểm không?

Hợp đồng dưới 1 tháng không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc. Bạn có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và tự mua bảo hiểm y tế nếu chưa có.

Nghỉ việc thời vụ giữa chừng có bị trừ lương không?

Tiền công của những ngày đã làm vẫn phải được trả. Với hợp đồng xác định thời hạn dưới 12 tháng, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng phải báo trước ít nhất 3 ngày làm việc (Điều 35). Nghỉ ngang không báo trước là trái luật và bạn có thể phải bồi thường theo Điều 40.

Người làm thời vụ có được nghỉ lễ, Tết hưởng lương không?

Có. Người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương vào các ngày lễ, Tết theo Điều 112. Nếu phải đi làm vào những ngày này thì được trả ít nhất 300% như mục làm thêm giờ ở trên.

Học sinh dưới 18 tuổi có được làm thời vụ không?

Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được làm việc nhưng không quá 8 giờ một ngày và 40 giờ một tuần, không làm công việc nặng nhọc, độc hại theo danh mục cấm. Người từ đủ 13 đến dưới 15 tuổi chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục; người dưới 13 tuổi chỉ được làm công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao khi cơ quan lao động cấp tỉnh đồng ý. Người chưa đủ 15 tuổi làm không quá 4 giờ một ngày và 20 giờ một tuần, không làm thêm giờ, không làm ban đêm, và hợp đồng phải bằng văn bản, ký với chính người đó cùng người đại diện theo pháp luật (Điều 145, 146, 147).